Roger Van Ransbeeck, Takker van het eerste uur

Ik zat in de gevangenis, voor die zaak van Georgin. Piet De Pauw was mijn advocaat. En in een gesprek in de gevangenis kwamen we tot de vaststelling dat het gedaan was met de VMO. De schulden waren toen zo hoog, Bob Maes zag ook het nut niet meer de VMO verder te zetten, en stopte ermee. Een heel deel van de VMO ging ermee akkoord. Anderen niet, en die zijn er dan mee voortgegaan. En dan met die Zaak van Laken… Toen heb ik tegen Piet gezegd dat het zo niet langer kon met de VMO, dat we moesten stoppen en met iets totaal nieuws moesten beginnen, een comité, geen ledenorganisatie, iets helemaal anders dan wat we tot dan toe kenden in de Vlaamse Beweging. En ik stelde Piet voor om bij dat nieuwe initiatief de scholieren te betrekken.

In december 1970 ben ik vrijgekomen. En na die winter, in 1971 zijn we geleidelijk aan begonnen. Ik had zelf in het Brabantse wat mensen verzameld, in Gent was er een groep rond Piet De Pauw, en aan de kust bestond een kern. Wij voerden al acties, maar hadden eigenlijk nog geen naam.

Dat stond al van in het begin vast; het was onze bedoeling een comité op te richten waarbij iedereen zich kon aansluiten, alle groeperingen groot of klein, alle mensen, iedereen. Onze hoofdbedoeling was een soort overkoepeling, iets dat boven de rest van de Vlaamse Beweging stond en actie kon voeren.

Dat waren vooral amnestie- en taalgrensacties. We hadden al van in het begin afgesproken dat we vooral acties zouden voeren aan de taalgrens. Zo zijn we verschillende keren in Edingen gaan protesteren, en hebben we in 1972 een grote wandeling georganiseerd van Gent naar d’Hoppe. Dat staat zowat bekend als het startschot van TAK, maar dat was toen nog onder een andere naam.

Er bestonden al contacten met Grammens. Zelf wou hij opnieuw zijn aloude acties voeren, dat was zo’n heropflakkering, maar daar is niet zo veel van in huis gekomen. Hij heeft trouwens die naam uitgevonden in de Alcazar in Kontich. Die nieuwe naam was trouwens nodig, want in die beginjaren van ’70 was er al een actiegroep van Were di, er was nog een VMO-kern en later is Voorpost daarbij gekomen. Er waren dus vier actiegroepen in die jaren, met TAK erbij.

Ja, Flor heeft het gauw opgegeven, maar hoe oud was hij toen al niet? En ik moet er tussen haakjes nog bijzeggen dat Flor Grammens een moeilijk mens was. En inderdaad, de naam TAK die komt van Grammens. Omdat we Actiecomité Taalgrens nogal lang vonden, waren we toch al op zoek naar iets beters. En omdat we ons toch specifiek met taalwetten en taalgrens zouden bezighouden, klonk dat wel; Taal-Aktie-Komitee.

Jaja, maar tevoren en tegelijkertijd zaten we ook op de taalgrens! TAK is inderdaad groot geworden in Schaarbeek, ondanks het feit dat we heel wat tegenkanting hadden. Ook van de Volksunie trouwens. De VU kwam ons toen de les spellen, kwam ons zeggen hoe we het wel en niet mochten doen.

Wisselend. We hebben meer dan eens ruzie gemaakt. We trapten wel eens op hun teen, en zij trapten ook geregeld eens op onze teen. We zijn met TAK zelfs ooit eens het VU-secretariaat gaan bezetten in die tijd. Uit protest, omdat ze bereid schenen mee te werken aan de herziening van de taalgrens. In die periode zijn er trouwens heel wat mensen van de VU naar TAK overgekomen.

Van de VU ging toen niet veel meer uit. De partij was enkel nog actief in het Parlement. Hoe dikwijls zijn wij hen niet gaan vragen om met ons mee te protesteren? En schoorvoetend gingen ze dan wel eens met ons mee. Met het gevolg dat nog niet de helft van de actieve Takkers contact had met de VU. Voor velen had die partij al afgedaan. Ze waren niet tegen de VU, maar dat was omdat er geen alternatief was. Want waar moest je toen naartoe als flamingant?

Hij was er al eerder uitgestapt want hij had er genoeg van. Maar hij is dan teruggekomen, omdat we hem dat gevraagd hadden. En in 1977 heeft hij dan op een vergadering in de Waltra in Brussel gezegd dat hij er definitief mee stopte omwille van persoonlijke redenen. Na maanden treuzelen had hij de knoop eindelijk doorgehakt en is hij uit TAK gestapt.

Er was al een hele tijd een TAK-Raad, met mensen van de verschillende provincies, en die nam de touwtjes dan in handen. Die TAK-Raad die hem dan opvolgde, heeft een hele tijd goed gewerkt. En dan hebben we Eric Crommelynck – die al in de TAK-Raad zat – gevraagd om voorzitter van de Raad te worden.

De idee voor die VRB kwam eigenlijk van mij. Omdat we inzagen dat alle problemen één oorzaak hadden, nl. België, stelden we ons de vraag of de oorzaak, de reden van al die problemen niet moest verdwijnen. En dus wilden we een eigen Vlaamse staat. Maar toen was iedereen – ook in de Vlaamse Beweging – enkel met federalisme bezig, en daar hechtten wij geen geloof meer aan. Na veel palaveren zijn we uiteindelijk in september 1975 begonnen met de VRB. We wilden met die VRB regelmatig betogen. Zo hebben we in Brussel in 1976 met een paar duizend mensen betoogd. Dat was voor het eerst in jaren dat er nog zoveel Vlamingen betoogden in Brussel. En dan nog wel voor een Vlaamse Republiek! Sinds de Marsen op Brussel durfde geen enkele Vlaamse beweging nog in Brussel betogen in die tijd. Er werd nog betoogd in Vilvoorde of Halle, maar niet in Brussel. Niemand durfde, ze hadden allen schrik. Hoe dikwijls wij met die grote verenigingen gaan praten zijn met de vraag nog eens iets in Brussel te doen, de Vlaamse Beweging nog eens massaal op straat te brengen… En iedere keer hadden ze weer een andere reden om het toch maar niet te doen.

Wij gingen ervan uit, toen we TAK stichtten, dat als we zoveel mogelijk mensen op onze lijn wilden krijgen, we erover moesten waken dat de taalwetten die er waren tot op het been werden nageleefd. TAK trad op waar de taalwetten niet werden nageleefd. Wij wilden de mensen in de straat laten zien wat er gebeurde met de taalwetten in België. We hebben in het begin bewust gekozen ons enkel hierop te profileren. En pas later hebben we het over de republikeinse boeg gegooid.

Dat was inderdaad de VRB die een partij werd. We zijn daar jammer genoeg niet mee verdergegaan. Dat komt onder andere door het ontslag van Piet. Daardoor hebben we die partij niet langer in eigen handen kunnen houden.

Ja. In het begin was het de bedoeling een republikeinse drukkingsgroep op te richten. Iedereen sprak toen over federalisme, maar wij geloofden daar niet in. Wij wilden een stap verdergaan. Maar toen hadden we er nog niet aan gedacht een partij op te richten. Die beslissing is maar gekomen n.a.v. het Egmontpact. Later zijn er dan vele onderhandelingen geweest met Dillen, Lode Claes en Bert Van Boghout. De VRP is opgegaan in de VNP en heeft eigenlijk samen met de VVP het Vlaams Blok opgericht. Dat was niet naar de zin van alle mensen van TAK-VRB, want wij hadden liever een echte republikeinse partij.

Ik ben er nochtans van overtuigd dat het wel aansloeg. Maar wij hebben het laten slabakken. En zo is het doodgebloed, omdat wij niet genoeg doorzetten.

We hebben van in het begin gezegd dat we onafhankelijk waren van alle partijen, dat we niet bij een partij waren aangesloten, dat op al onze acties iedereen welkom was, maar dan wel zonder partijvlaggen of partijkentekens. Piet was daar trouwens heel streng in. Sommigen hielden zich daaraan, anderen niet, en we hebben daar dikwijls over getwist. Het waren altijd die van Antwerpen (Voorpost en Were di) die zich niet schikten naar die orders.

Dat was een overkoepeling, en TAK zat daar ook in. En het was altijd TAK die praktisch alle militanten leverde. Dat was overal en altijd zo, behalve misschien in Antwerpen.

Omdat wij de mensen op een andere manier aanspraken. Het waren ten eerste ludieke acties, wij spraken de jeugd aan. De anderen konden dat niet. Bij ons was ook alles los, er was geen structuur, geen organisatie, geen uniform, en dat sprak velen meer aan dan dat strakke kader van de andere actiegroepen. Ook onze manier van werken was anders, heel vlot, heel snel, veel blitzacties. Wij probeerden ook altijd die mannen in uniform te weigeren, wat de andere groepen niet deden. En zo hadden wij ook de sympathie van de pers, die speelde haast telkens in op onze acties. Vandaag gebeurt dat niet meer. En dat is een ramp, want als je de pers niet meehebt… Tegenwoordig zwijgen ze acties dood, maar vroeger hadden wij altijd tamelijk veel publiciteit, en dat had TAK nodig.