Voeren und kein Ende

TAK sprong niettemin meteen op de kar van het Vlaamse verzet. Jef Maton schreef enkele opvallende anti-Egmont-artikels in De Taktivist. TAK deelde samen met de VVB tienduizenden pamfletten uit tegen het pact, pakte het standbeeld van Egmont in Zottegem in en was opvallend aanwezig op de manifestaties van het overkoepelende comité, zoals het ook eerder al meestapte in de grote Hallebetoging van 1974. Niettemin speelde dit alles zich af in wat we een baisseperiode zouden kunnen noemen in de geschiedenis van TAK. Het ontslag van Piet De Pauw, gevolgd door vele vertrouwelingen als Guido Pauwels, was hier mede de oorzaak van.

De functie van De Pauw werd al snel overgenomen door de dynamische Eric Crommelynck, één van de vertrouwelingen van de ex-voorzitter, die voorheen al enkele acties leidde. Crommelynck slaagde er met zijn TAK-Raad niet alleen in TAK het Egmontpact te laten overleven – wat geen sinecure was, omdat er verdeeldheid was in de TAK-rangen en oude voormannen van de actiegroep zelfs van start waren gegaan met een eigen Vlaamse Republikeinse Partij – hij wist ook TAK opnieuw te dynamiseren rond het Voer-thema.

Het hele Voeren-probleem in deze luttele ruimte bespreken, is onbegonnen werk. Heel kort: zes dorpjes uit de Overmaas werden met de communautaire koehandel van 1963 naar Vlaanderen overgeheveld. Wallonië pikte dit nooit, en er ontstond al snel een Retour à Liège-beweging die met de verkiezingen steevast een meerderheid in de wacht wist te slepen. Voeren ontsnapte bijgevolg niet aan de verfransing.

‘Het was TAK dat na 1976, op vraag van en in samenwerking met de Voerenaars het operatieve mes in de stinkende verfransingswonde stak nadat de Happartbende driest om zich heen was beginnen schoppen en met ware terreur het Vlaamse openbare leven in Voeren trachtte te ontwrichten’, aldus de Voerense voorman Guido Sweron (1). In de periode 1977-1982 trok TAK ongeveer 125 keer naar Voeren om er te protesteren tegen de terreurpolitiek van de Franstaligen en de nationale overheid te wijzen op de problemen in Voeren. Wie herinnert zich niet de televisiebeelden over de confrontaties tussen honderden Vlaamse wandelaars en tot de tanden bewapende rijkswacht? In het buitenland dacht men zelfs dat er een burgeroorlog was losgebarsten tussen Vlamingen en Walen.

(1) G. SWERON, TAK & het Voeregeltje, in Duchtloos doorgevaren, 1992, p.27.

In september 1978 stichtte Eric Crommelynck de Wandelgroep Tijl op, een v.z.w. met de bedoeling Vlaamse jongeren ‘de ontstolen en bedreigde Vlaamse streken te leren kennen en door een aanwezigheidspolitiek aan de taalgrens de Vlamingen ter plekke daadwerkelijk te steunen in hun strijd tegen de verfransing’. Het is deze wandelgroep die de meeste Voerwandelingen organiseerde, haast elke zondag opnieuw. De groep was aangesloten bij de Vlaamse Wandelliga, wat maakte dat als ze gingen wandelen op "gevaarlijk" terrein, dit steeds onder rijkswachtbescherming gebeurde.

In die verhitte Voer-dagen werd echter niet alleen actie gevoerd in Overmaas. Ook de rest van Vlaanderen stond nog op het programma: TAK verdreef Exploration du Monde uit Antwerpen en zag toe op een alternatieve Nederlandstalige Ontdek de Wereld, er werd actie gevoerd tegen de taaltoestanden in de Brusselse bioscopen, in de faciliteitengemeente Linkebeek, tegen de aanleg van een expresweg doorheen Wervik, tegen het franskiljons karakter van de Gentse jaarbeurs. Er waren de jaarlijks terugkerende amnestie-acties in november en december en de verschillende TAK-kernen voerden ook in eigen streek actie… Waar andere Vlaamse verenigingen na Egmont stilaan weer het hoofd lieten zakken, bleef TAK week na week actie voeren. ‘Medio 1979 kon de TAK-Raad melden dat de kaap van 600 acties was overschreden’ (2).

Op 9 maart ’80 dan, trokken maar liefst 2500 TAK-militanten opnieuw naar de Voer waar een regelrechte veldslag werd uitgevochten met de rijkswacht en Luiksgezinden. De Takkers maakten toen kennis met traangas, opgezweepte paarden, matrakken en zelfs nylonkogels… Gelukkig dat – net als tevoren in Schaarbeek – het Vlaams Kruis telkens present was in Voeren. Die dag werden de Takkers overigens ook beschoten door de wallingant Snoeck. Doordat de rijkswacht weigerde in te grijpen, werden twee Takkers getroffen. Begrijpelijk dat de furieuze wandelaars probeerden de man uit zijn huis te halen. Snoeck zelf kwam er met de schrik van af – hij werd zelfs nooit veroordeeld -, maar het Voerdorpje Remersdaal – toen nog een Franstalig bastion – werd haast met de grond gelijk gemaakt. De Vlaamse Voerenaars werden door deze perikelen enkel zelfbewuster, ‘de Vlamingen van Voeren juichten dit toe omdat het de weerstand van de Franstaligen heeft gebroken. De Vlaamse Voerenaars beschouwden dit als een overwinning’ (3).

De slogan die gedurende het hele jaar 1980 nooit uit de lucht was; België Barst! Overal waar Boudewijn zijn gezicht liet zien, was TAK aanwezig. Heel wat radicale Vlaamse organisaties bliezen verzamelen om de man het leven zuur te maken. De jongeren in de Vlaamse Beweging ondergingen een enorme radicalisering, en sloegen de handen in elkaar in een Actiecomité Vlaanderen Ons Vaderland dat de anti-Belgische acties coördineerde.

Met succes, want wat één van de hoogtepunten van de viering van het anderhalve eeuw bestaan van België had moeten worden, werd een ware nachtmerrie voor Boudewijn. De anti-Belgische manifestatie in de Scheldestad liet geen spaander heel van het officiële feestprogramma. De vorst moest Antwerpen met de staart tussen de benen ontvluchten!

Ook na 1980 was TAK vaak present in Voeren met het resultaat dat halfweg de jaren ’80 de straatschenderij en de francofone terreur verleden tijd waren, het probleem Voeren door de Vlamingen erkend werd en ook door de politiek niet genegeerd kon worden. De Vlaamse Voerenaars waren TAK dankbaar, Crommelynck had zijn werk goed gedaan; ‘de TAK-actie in verband met Voeren () die heb ik van in het begin 1978-1979 tot vandaag in ’84, van de kleinste actie tot de grootste wandeling alleen ineengestoken en alleen uitgestippeld. Niemand anders bepaalde het waar, het wanneer, en het waarom van de actie in de Voer’, aldus TAK-voorzitter Eric Crommelynck die door sommigen wel eens "de generaal van Voeren" wordt genoemd. (4)

Het werd stilaan tijd om op zoek te gaan naar "nieuwe" thema’s; er lag nog veel werk op de Vlaamse plank.